اضطراب یکی از هیجانات منفی می باشد که تعریف آن خیلی به تعریف هیجان ترس شباهت دارد . هیجان ترس یکی از هیجانهای اساسی است و آن را می توان واکنشی فوری و هشدار دهنده نسبت به وجودخطر و یا نسبت به موقعیتهای تهدید زای زندگی دانست و این واکنش به صورتهای فرار (Flight ) و یا  ستیز (Fight ) ظاهر می شود . همچینن  واکنش به ترس به صورت فعال شدن سیستم عصبی خودکار همراه با تمرکز بر روی فرار از موقعیت بالقوه ی خطرزا می باشد. از سوی دیگر پاسخ سیستم عصبی خودکار به حالت ترس می تواند به صورت مواردی مانند افزایش میزان ضربان قلب ، سریع تر شدن میزان تنفس و تنش عصبی باشد. تعریف اضطراب نیز تا حد زیادی شیبه به تعریف ترس می باشد اما اضطراب بر خلاف ترس پاسخ فوری به محرکهای تهدید زا نمی باشد بلکه آن  حالتی از وحشت ، ناراحتی ، نگرانی در مورد موقعیتهای پیش بینی شده در آینده می باشد . به طور کلی می توان گفت زمانی که میزان شدت اضطراب بالا می رود و این حالت هیجانی در کارکردهای مختلف زندگی از جمله کارکردهای ارتباطی و شغلی اختلالاتی را ایجاد می نماید احتمال دارد که شخص به یکی از انواع اختلالات اضطرابی مبتلا شده باشد. اگرچه اختلالات اضطرابی علایم متفاوتی دارند ولی افزایش شدت اضطراب و نگرانی یکی از ویژگیهای مشترک اکثر اختلالات اضطرابی می باشد . در طبقه بندیهای تشخیصی اختلالات روان شناختی انواع مختلفی از اختلالات اضطرابی گزارش شده است . در طبقه بندی تشحیصی انجمن روان پزشکی آمریکا که به طبقه بندی DSM معروف است ز جمله اختلالات اضطرابی که وجود دارند می توان به اختلال اضطراب منتشر ، اختلال فوبیا و اختلال پانیک اشاره نمود. اختلال اضطراب منتشر یکی از انواع اختلالات اضطرابی می باشد که ویژگی مهم آن وجود حالت نگرانی و اضطراب زیاد برای حداقل شش ماه و برای اکثر روزها در مورد موضوعات مختلف می باشد. همچینن برای تشخیص اختلال اضطراب منتشر لازم است که شخص مبتلا برخی از علایم مانند حالت بیقراری ، حالت گوش به زنگ بودن ، احساس خستگی فوری ، مشکلاتی در زمینه ی تمرکز ، تنش عضلانی و برخی از مشکلات مرتبط با خواب را داشته باشد.

مجموعه ای از عوامل زیستی و محیطی می توانند در ابتلا به اختلال اضطراب منتشر نقش داشته باشند . از جمله عوامل زیستی که در ابتلا به اختلال اضطراب منتشر نقش دارند انواع صفات خلقی است که شخص آنها را به ارث می برد. در این زمینه معلوم شده است اشخاصی که صفات خلقی مربوط به عصبی بودن (Neurotic )را به میزان بالایی به ارث بردند بیشتر از اشخاصی که این صفت در آنها پایین تر می باشد در خطر ابتلا به اختلال اضطراب منتشر قرار دارند. از سوی دیگر عوامل محیطی هم در بالا بردن ابتلا به این اختلال نقش دارند و در این ارتباط پژوهشگران بر روی نقش الگو پذیری از والدین تاکید می نمایند و بر این عقیده هستند که امکان دارد که از طریق یادگیری الگو پذیری کودکان بسار از ترسها و اضطرابهای والدین را فرا بگیرند.

برای درمان اختلال اضطراب منتشر مانند سایر اختلالات اضطرابی از روشهای دارو درمانی و روان درمانی استفاده می شود. از عوامل تعیین کننده انتخاب نوع درمان اختلال اضطراب منتشر می توان به میزان شدت علایم اشاره نمود و در این رابطه یکی از اصول کلی انتخاب آن است که در مواردی که میزان شدت اختلال زیاد باشد درمان دارویی در اولویت انتخاب قرار می گیرد اما در مواقعی که شدت علایم خفیف تا متوسط است درمانهایی که بر پایه ی روان درمانی ( مانند درمانهای شناختی – رفتاری )قرار دارند در اولویت انتخاب قرار می گیرند .البته باید در نظر داشت که در مواقع بسیاری استفاده هم زمان از دارو درمانی و روان درمانی می تواند بهترین انتخاب باشد . انواع مختلفی از روان درمانیها می توانند گرینه ی مناسبی برای درمان اختلال اضطراب منتشر باشند . یکی از انواع مهم روان درمانیها که نتایج پژوهشها نشان داده که میزان کارآمدی بیشتری در مقایسه با سایر روان درمانیها در درمان اختلالات اضطرابی بخصوص اختلال اضطراب منتشر دارد درمانهای شناختی -رفتاری می باشند .در درمانهای شناختی – رفتاری بر روی ارتباط متقابل افکار ، رفتار و هیجانات تاکید می شود و در اکثر این نوع روان درمانیها زمانی که از آنها برای درمان اختلال اضطراب منتشر استفاده می شود تلاش می گردد که با کمک گرفتن از تکنیکهای مختلف رفتاری ( مانند تکنیک مواجهه ) و همچینن با کمک گرفتن از تکنیکهای مختلف شناختی ( مانند تکنیک بازسازی شناختی ) به مبتلایان به این اختلال کمک شود که بتوانند میزان علایم اختلال اضطراب منتشر را کاهش دهند .

تالیف دکتر حسین لطفی نیا ( متخصص روان شناسی بالینی )

استفاده از مطالب نوشته شده در این مقاله به شرط ذکر نام نویسنده و آدرس سایت بلامانع است.

آدرس دفتر روان درمانی و مشاوره دکتر حسین لطفی نیا : تبریز ، خیابان 17 شهریور جدید، حدفاصل خیابانهای ارتش و طالقانی ، ساختمان سینا ، طبقه ی هفتم

شماره تلفن :04135559866